دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
چکیده
شکست روگذری سدهای خاکی غیرهمگن، بهعنوان محتملترین علت خرابی، دارای پیچیدگی زیادی است؛ بنابراین بررسی آزمایشگاهی آن از دیدگاه پژوهشی دارای اهمیت ویژهای است. مدلسازی فیزیکی پدیده مذکور در آزمایشگاه هیدرولیک مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیروی ایران، انجام شد و آثار هیدرولیکی آن مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که فرایند شکست مدل فیزیکی را میتوان در سه مرحله شروع، توسعه و پایان، تشریح کرد که لحظه شکست هسته ناتراوا، مرز بین مرحله شروع و توسعه است. مرحله توسعه، دربرگیرنده بیشترین تغییرات هندسه شکست، رخداد دبی اوج و رسوبگذاری عمده در کف کانال بود. با ترسیم الگوی رسوبگذاری پاییندست، امکان محاسبه حجم مصالح فرسایشیافته و جرم رسوبات فراهم شد؛ همچنین مشخص شد ضخامت رسوبات در جهت پاییندست کاهش مییابد. بهدلیل حفر کانال اولیه شکست در وسط تاج، هندسه شکست و الگوی رسوبگذاری نسبتاً متقارن، مشاهده گردید. اندازهگیری همزمان هندسه شکست، هیدروگراف جریان و الگوی رسوبگذاری نهایی از دستاوردهای منحصربهفرد تحقیق حاضر است. نتایج تحقیق حاضر، بصیرت جدیدی را در مورد مدیریت جریان ناشی از شکست سد خاکی ایجاد میکند.
